Menno Voorwinde, 11 september 2025
Het was 2013. Ik en Linda – moeder van dochter Fleur (11) – waren met vrienden en familie naar Lowlands. Fleur was nog niet geboren en er zou, voor het eerst, een trashmetal band optreden: Slayer. Dat moesten we natuurlijk zien en vooral horen. De tent waar ze optraden was afgeladen vol toen we aankwamen. We konden nog net op het randje waar tent overgaat in vrije ruimte een plekje vinden. Ik ben klein (1.74) en Linda nog een stukje kleiner. We zagen allebei niks omdat voor ons een getatoeëerde vleesmassa de tent vulde. Ik nam Linda op mijn schouders.
De schemering trad al in en een stortbui verkoelde de zware zomerse deken. Vanaf het dak van de tent stroomde het water over Linda en mij heen. Binnen een mum van tijd waren we kleddernat. Het maakte niet uit. We stonden vlakbij een enorme box die het geluid van Slayer uitbraakte. Even dacht ik dat er demonen uit de box zouden komen. Het zou me niet verbazen. Ik verstond geen woord van de geschreeuwde teksten. Alleen de aankondigingen van de nummers kon ik verstaan. Mijn oren werden enigszins beschermd door de dijen van Linda. Terwijl ik voelde dat het regenwater mijn onderbroek inliep, kwam de aankondiging van het nummer ‘Die By The Sword.’ De eerste paar regels verstond ik, want die tekst had ik al eerder gehoord: ‘when you live by the sword, you die by the sword.’
Ik moest hieraan denken toen ik las over de dood van de christelijk conservatieve populist en vertrouweling van Trump, Charlie Kirk. Ik voelde er niks bij. Hij was jong, slechts 31 jaar en had twee kinderen. Het deed me niets. Ik was niet blij of verdrietig, maar voelde geen enkele emotie. Ik dacht alleen maar ‘live by the sword, die by the sword.’ Ik schrok van mezelf. Waar was die gozer die elke vorm van geweld verafschuwde en elke moord vanuit puur instinct veroordeelde? Ik weet zeker dat hij er nog is, maar kennelijk maakt hij nu onderscheidt. Als ik er wat huis-, tuin- en keukenpsychologie op loslaat kom ik tot een verontrustende conclusie.
Mijn machteloze woede over het globale verval van de mensheid uit eigen belang, kortetermijndenken, domheid, populisme, oorlogszucht, klimaatcrisisontkenning, politiek in het algemeen en aanverwante frustraties, zorgen voor een deels afgestompte empathie. Een beetje als de staat van mijn longen, waarvan nog maar 30% intact is. Mijn longen herstellen niet meer. Voor mijn empathie is het misschien nog niet te laat. Ik heb mij op gedachten betrapt, waarvoor ik me schaam. Maar ook weer niet, want ook de schaamte wordt afgeschuurd. Langzaam maar zeker. De ellende in de wereld, waarin de spaarzame, hoopvolle initiatieven allang niet meer opwegen tegen de macht van de minste weerstand, veroorzaakt deze empathierot. Ik heb zo’n beetje alle dictators ter dood veroordeeld. In gedachte, maar toch. Vroeger zouden dat soort gedachten nauwelijks toegang tot mijn wederkerend denken krijgen, maar nu druppelen ze met oplopende snelheid door mijn natuurlijke filters heen.
Het ethisch conflict is niet nieuw. Raakvlakken met filosofische beschouwing over ‘wat als – bijvoorbeeld – Hitler was vermoord?’ Moeten we dan nog steeds de moord veroordelen, als er (misschien) miljoenen mensen mee gered zouden worden? Mijn eerdere, stellige conclusie dat moord nooit goed te praten is, staat onder grote druk. Vooral omdat bij de overweldigende realiteit veel meer directe emotie loskomt, dan bij afstandelijke historische gebeurtenissen. Kort gezegd, zou ik hoogst waarschijnlijk anders denken over een moord op Hitler als ik tijdens de tweede wereldoorlog als volwassen man had geleefd.
Logische vervolgvraag is: ben ikzelf dan tot moord in staat? Het antwoord weet ik niet zeker, maar ik vermoed van wel. Ik was er al zo’n beetje uit als de cliché vraag wordt gesteld: wat als je dochter aangevallen wordt? Ik denk dat ik me niet zou bedenken en niet stil zou staan bij de consequenties, zolang mijn dochter maar zou blijven leven. Voor de aanvaller geldt dan wat mij betreft: live by the sword, die by the sword. Nieuw is de schuivende vergeldingsdrang naar figuren niet direct mijn persoonlijke omgeving bedreigen en slechts op afstand grondige afkeer bij me opwekken. Onbekenden die waarschijnlijk zelf niet zouden aarzelen om mij een kopje kleiner te maken, omdat zij nu eenmaal moordlustig tegenover iedereen staan die anders dan zij denken. Sinds kort wens ik hen tot mijn eigen afschuw op een ‘live by the sword, die by the sword’ scenario.’ Dankzij deze empathische valkuil zou die stelling dus ook voor mij opgaan. Ik zal vast niet de enige zijn.
Wel prettig om te weten dat we dan in ieder geval als groep naar de ethische slachtbank gaan.
Geef een reactie